Wat is er nodig voor een positieve leercultuur?

Naar mijn mening is dit niet alleen een interessante maar ook een actuele vraag. In dit blog probeer ik een antwoord te vinden op deze vraag. Er is niet één juist antwoord. Leercultuur is een abstract begrip, waar je lang over kunt filosoferen. Leren is geen doel op zich. Het is een middel waardoor mensen slimmer, handiger of beter worden in hun werk.

Het vinden van antwoorden op leervragen is een belangrijk onderdeel van mijn werk. Dat maakt dat ik mijn werk, ook na al die jaren, nog steeds uitdagend en leerzaam vind. Samen met opdrachtgevers probeer ik steeds opnieuw een bijdrage te leveren aan een positieve leercultuur. Mijn gekozen invalshoek in dit blog is dan ook bepaald door mijn persoonlijke ervaring met trainen.

Een praktijkvoorbeeld
Ik trainde een groep van ongeveer 12 buitendienstmedewerkers van een gemeente in het oosten van het land. Echte vakmensen met kennis over bomen en heesters. Zij hadden nog nooit een cursus voor hun werk gevolgd en kwamen met zeer veel scepsis naar de training. Waarom MOESTEN zij een training volgen? Zij deden immers gewoon hun werk! Nu moesten zij voor ‘straf’ naar cursus. Zo ervoeren deze mensen dat.

Wat was er aan de hand? Bij de gemeente waren klachten binnengekomen over de manier waarop de groenmedewerkers met burgers op straat communiceerden. Vaak bot en kortaf. Terwijl mensen vragen stelden over bomen en de wijze van snoeien. De ambitie van hun leidinggevende was de kwaliteit van de dienstverlening van de gemeente te verbeteren, op zodanige wijze dat medewerkers op beleefde manier in gesprek gingen met burgers en uitleg gaven over hun werkwijze.

Bij de voorbereiding op dit traject heb ik samen met de opdrachtgever bekeken hoe we dit traject konden inzetten om leren en ontwikkelen binnen de gemeente en in het bijzonder binnen de ‘groene’ afdeling een positieve impuls te geven.

Met de medewerkers ben ik aan tafel gaan zitten en samen met hen heb ik hun praktijkervaringen besproken. Dat vonden deelnemers in het begin lastig. Gaandeweg werden de groenmedewerkers zich bewust van hun houding en gedrag en hun ‘ambassadeursrol’ op straat. Het resultaat van deze lerende manier van werken was dat deelnemers met eigen voorstellen en plannen aan de slag gingen om hun houding te veranderen. Dus niet met voorstellen die hen werden opgelegd.

Conclusie
Ik heb veel van dit traject geleerd. Opnieuw is mijn belangrijkste les dat mensen pas gaan leren als ze dat ook ECHT willen. Of zoals historicus Piet de Rooy (auteur van ‘Een geschiedenis van het onderwijs in Nederland’) dat zo mooi verwoordde: ‘Je kunt het paard wel naar het water brengen, maar je kunt hem niet dwingen te drinken’.

Ik ben benieuwd naar jouw antwoord op de vraag: Wat is er nodig voor een positieve leercultuur?