Zandtaartjes, koppoters en je eigen band! Een pleidooi voor meer creativiteit in de klas

Een groene zon en een gele draak!
Creativiteit begint al vroeg. Jonge kinderen rond de leeftijd van twee jaar ontdekken dat ze een eigen persoon zijn. Ze proberen zich voorzichtig los te koppelen van hun ouders. Ze gaan op ontdekkingsreis. Ze observeren, experimenteren en gaan spelenderwijs de wereld ontdekken.

Koppoters
Tekenen is een belangrijk onderdeel van deze fase. Kinderen zien dat ze zelf kunnen creëren. Zij tekenen de zogenaamde koppoters, een afgesloten cirkel met daarin ogen en een mond. Direct daaronder twee stokbenen. Ze laten zien dat ze zelfstandig zijn. Kinderen kunnen prachtige verhalen vertellen bij hun tekeningen. Naarmate kinderen ouder worden krijgen de tekeningen meer details. Ook de omgeving speelt een rol. Er komen bomen, bloemen, huizen en andere mensen in de tekeningen.

Experts
Er zijn experts die kindertekeningen analyseren en het welzijn van een kind in de tekening terug zien. En zo komen later ook allerlei andere zaken naar voren op de tekeningen. Kinderen verwerken dingen die ze meegemaakt hebben bijvoorbeeld een scheiding of een overlijden van een dierbare. Ze fantaseren, of ze tekenen juist hun wensen of zorgen.

Puberteit
Wanneer de puberteit aanbreekt kunnen de tekeningen een andere vorm gaan krijgen. Pubers zijn druk bezig met een eigen identiteit te ontwikkelen, wat is hun plek in de wereld, vergelijken zichzelf met anderen en zijn kritisch. Voor ouders, leerkrachten en andere betrokkenen van de kinderen is het belangrijk dat het kind het verhaal van de tekening mag en kan vertellen. Dat ze ruimte en tijd krijgen om hiermee bezig te zijn.

Zandkastelen en boomhutten
Creativiteit vind je in allerlei vormen en maten. Op het strand bouwen kinderen hele forten en in het bos zie je allerlei soorten hutten. Kinderen weten precies te vertellen waar alles zit en hoe het werkt. Kinderen gebruiken hun fantasie, bedenken bijna op architect niveau een plan, denken in oplossingen en voeren deze plannen ook uit.

Creativiteit
Ook thuis zie je creativiteit in allerlei vormen. Thuis hutten bouwen in de slaapkamer, of tenten maken van lakens, maar ook autobanen maken van boeken en blokken laten zien dat kinderen behoefte hebben aan zelf denken en doen. Weleens je kind een klok of radio uit elkaar zien halen tot grote frustratie van jezelf? Ook dit is creativiteit! Kinderen zijn nieuwsgierig en willen graag weten hoe alles werkt. Het enige nadeel (als je dat als nadeel ziet) is dat je het weer in elkaar moet zetten, maar ook dit kan het samenwerken bevorderen.

Muziek
Muziek maken, liedjes zingen en muziek luisteren zorgt voor een positieve ontwikkeling op taalgebied. Muziek zorgt ook voor een bepaalde sfeer. Muziek werkt kalmerend, kinderen verwerken zo hun emoties. Ze vergroten hun zelfvertrouwen door bijvoorbeeld op te treden, of ze gebruiken muziek om te leren. Het bevordert hun concentratie. Leg een doos vol muziekinstrumenten midden in de kring en deze zal binnen enkele seconden leeg zijn. Kinderen willen graag experimenteren en proberen gelijk ook muziek te maken. Het liefst doen ze dit samen. Dus voor de sociale ontwikkeling is dit zeker goed. Uit onderzoek blijkt dat muziek de werking van de hersenen stimuleert. Kinderen en jongeren blijken meer gefocust te zijn en maken zelfs nieuwe verbindingen aan in de hersenen. Muziek brengt mensen samen, muziek is wereldwijd een universele taal.

Het begin van een identiteit!
Zelfvertrouwen, motoriek, concentratie, focus, maar ook plezier wordt vergroot door creativiteit en speelt dus een belangrijk en positieve rol bij de ontwikkeling van kinderen. Maar waarom krijgt creativiteit geen grote rol meer in het basisonderwijs? Juist in die leeftijdsgroep staan kinderen nog open en zijn ontvankelijk voor creativiteit. Ze durven veel en kunnen en durven zichzelf te zijn.

Creatieve vakken
Vakken zoals tekenen, handvaardigheid, muziek en drama hebben geen vaste plek meer op het rooster. 20 Jaar geleden besteedden leerkrachten en kinderen 3 tot 4 uur per week aan deze vakken. Ook liepen er meer vakdocenten rond om deze prachtige vakken te geven. Scholen proberen tegenwoordig deze vakken terug te laten komen in projectvorm, maar naar mijn mening is dit niet voldoende.

Talentontwikkeling
Tekenen wordt amper meer als vak gezien maar als vrijetijdsbesteding. Dit doen de kinderen dus als er tijd over is. En muziek wordt alleen met de vieringen gedaan zoals Sinterklaas en Kerst. Gelukkig wordt er nog veel gezongen bij de kleuters, maar daarna houdt het een beetje op. Tegen de tijd dat de kinderen naar het Voortgezet Onderwijs gaan denken heel veel kinderen dat ze niet kunnen tekenen of niet kunnen zingen. Erg jammer, want elk kind kan tekenen en zingen. En als we het hebben over talentenontwikkeling dan laten we hier wel wat steken vallen. De roosters op scholen zitten bomvol, daar ben ik het wel mee eens, maar vinden wij het cognitieve proces zo belangrijk dat wij creativiteit daarvoor op willen geven? Is creativiteit niet het begin van heel veel?

Geschreven door Wendy Vegter, Apeldoorn, 16 januari 2020

Persoonlijke ontwikkeling
Werk maken van je persoonlijke ontwikkeling? Bekijk hier ons trainingsaanbod.
Geïnterviewd worden of een keer een gastblog schrijven? Leuk! Neem contact met op.